سرشتهاند ز حب الوطن چو آب و گلم نوشتهاند بدین دفتر، از زبان دلم
به دستم آینه دادند ز آفتاب و مباد که بند مهر بروجن ز پای دل گسلم
در مورد وجه تسمیه شهر بروجن نظرات، متفاوتی وجود دارد:
در کتاب سفرنامه ناصر خسرو بروجن به نام «ارجان» یا «ارغان» یاد شده که ساکنان آن از منطقهای مابین سرحدات بختیاری و بهبهان کنونی به این مکان آمده و سکنی گزیدند. در این خصوص مطالعات بسیار زیادی صورت گرفته و حتی به کمک علم تیپ شناسی(مرفولوژی) و ادله و اسناد تاریخی این وجه تسمیه اثبات شدهاست.((ارجان)) تا پایان قرن هفتم هجری به همین نام بود و از غربی ترین ایالات فارس محسوب میشده که جغرافیانویسان از آن به عنوان شهری با مردمی فرهنگی و اهل علم یاد کردهاند که پس از آن به مناطق گوناگونی از جمله بروجن مهاجرت کردهاند.
راجع به پیدایش بروجن از ایل لک(شعبهای از ایل قشقایی فارس) و دستهای از کردستان به نام نجارها مطالبی عنوان شده که در زمان کریم خان و بعد از آن این دو دسته شروع به ساختن قلعه و برج مینمایند که بعدها به نام ((برجیها)) معروف میگردند. چنانچه در کتاب ((مرآت البلدان)) صنیع الدوله نیز به قریه((بروجن)) به عنوان آبادی قابل توجه و بزرگی در اواخر دوران قاجاریه اشاره گردیدهاست.
((اورجی)) وجه تسمیه دیگری است که ((جی)) را یکی از محال اسپاهان، صفاهان و اصفهان به معنی صاحب مردان نیک و پاک نام بردهاند و ((اور)) به معنی سرزمین و شهر(که حداقل ۲۵۰۰سال قبل از میلاد)بر بسیاری از شهرها و روستاهای ایران اطلاق میشدهاست.
عدهای دیگر چنین اظهار نمودهاند که شهر اولیه در این محل به وسیله برج و باروهایی محصور بوده و به علت کثرت برجهای آن به نام بروجن یعنی دارنده برجهای فراوان نامیده شدهاست و بنا بر قول دیگری ساکنین بروجن قبل از پیدایش به صورت هفت خانواده در محله اوره که یکی از دهات بوده زندگی میکردند که در اثر ظلم و ستم خوانین از این مکان فرار نموده به مکان فعلی آمدند که این مکان به نام اوره جسته نامیده شد که به مرور زمان به اورجن و سپس به بروجن تغییر نام یافت.
البته اگر از نظر ادبیاتی بخواهیم بروجن را تحلیل کنیم به واژهٔ اورجن که متشکل شده از واژههای «اور + جن» است بی شباهت نیست و واژهٔ «اور» به معنی شهر و «جن» به معنی زن یا الهه آب تعبیر میشوند که در کل به معنی شهر آب یا شهر الهه آب میباشد که چشمه سیاسرد واقع در بروجن سندی است بر صحت آن.
